Laura PAPRANIKU
Shkup, 9 mars - Po bëhet gati se një dekadë prej kur shkollat e mesme të Kumanovës funksionojnë të ndara në bazë të gjuhëve në të cilat zhvillohet mësimi, e paralelet me mësim në gjuhën shqipe kurrsesi të fitojnë pavarësinë juridike. Vasaliteti i paraleleve shqiptare në shkollat maqedonase, para së gjithash nuk mundëson shfrytëzim të barabartë të mjeteve financiare për mirëmbajtje të shkollave dhe përjashton shqiptarët nga vendimmarrja. Paralelet shqiptare, të cilat funksionojnë nëpër objekte krejt të veçanta prej shkollave amë, drejtohen nga ndihmësdrejtorë. Këta nuk kanë të drejtë nënshkrimi dhe për një dokument, duhet të vrapojnë deri në shkollat amë.
Në Komunën e Kumanovës janë miratuar të tria kërkesat për pavarësimin e paraleleve në shkolla të veçanta, mirëpo është vendosur që përparësi ti jepet gjimnazit.
Skender Saiti dhe Nexhbedin Saliu, ndihmësdrejtorët e ekonomisë dhe teknikës, pohojnë se kanë rënë dakord me përparësinë e dhënë në favor të gjimnazit.
"Meqë thonë se nuk ka mundësi të shkohet në paket, me pavarësimin e të tria shkollave njëkohësisht, pranuam që të niset me gjimnazin", pohon Saiti. Kjo, sipas tij, ka qenë edhe shkaku që para dy muajve u tolerua të shkohet në objektin e ri të Kazermës dedikuar paraleleve shqiptare të ekonomisë pa u bë pavarësimi juridik i tyre nga shkolla maqedonase "Pero Nakov". Ngjashëm deklaron edhe Saliu, ndihmësdrejtori i paraleleve të mesme të teknikës dhe mjekësisë.
"Presim që të pavarësohen një herë paralelet e gjimnazit dhe pastaj sigurisht që do të rrisim presionin edhe për paralelet tjera. Për momentin jemi ndalur që të mos i prishim punë gjimnazit, pasi kanë premtuar se do ta pavarësojnë një herë gjimnazin dhe pastaj edhe neve", shprehet ai. Ndihmësdrejtori i paraleleve shqipe të gjimnazit, Sami Latifi, thotë se vitin e ardhshëm shkollor, paralelet duhet të nisin me statusin e veçantë juridik.
"Në takimin fundit që patëm me zëvendësministren e Arsimit, ajo na sqaroi se janë në pyetje vetëm disa çështje teknike. Këtë muaj ose më vonë deri në muajin qershor, sikurse na premtoi zëvendësministrja, paralelet e gjimnazit në Kumanovë do të jenë pavarësuar në shkollë të re", pohon Latifi. 32 paralele shqiptare të gjimnazit "Goce Dellçec", me rreth një mijë nxënës, aktualisht e ndajnë objektin e ish-Kombinatit Industrial - Bujqësor me 34 paralelet e teknikës dhe mjekësisë të "Nace Bugjonit" me 1.049 nxënës të tjerë. Mësimi zhvillohet në kushte jashtëzakonisht të vështira dhe në tri ndërrime.
Zëvendësministrja Lindita Qazimi nuk mund të përgjigjej rreth situatës dhe premtimit për pavarësim të shpejtë të gjimnazit, me arsyetimin se do të jetë në ndonjë mbledhje të Qeverisë, e cila mund të zgajtën deri vonë, në mbrëmje. Ndërkaq, zëdhënësi i MASH-it, Goran Galev, tha se po dëgjonte për herë të parë për ndonjë shkëputje të paraleleve të mesme shqiptare në Kumanovë prej shkollave amë.
"Për herë të parë dëgjoj prej jush për këtë çështje", tha Galev, ndërsa siguroi të kthejë përgjigje posa të merrte ndonjë informatë prej personave kompetent në MASH.
Përgjegjësit e paraleleve shqiptare të gjimnazit, teknikës dhe ekonomisë, pohojnë se deri tani janë bërë shumë kërkesa për pavarësimin e paraleleve në shkolla të veçanta.
"Kërkesa kemi bërë vazhdimisht. Jo vetëm sepse formimi i shkollave të veçanta është i domosdoshëm, por edhe sepse i plotësojmë kushte ligjore", thotë Nexhbedin Saliu.
Me Ligjin për arsim të mesëm do të ishin nevojitur 16 paralele, që shkollat të mund të formojnë subjektin e veçantë fizik, mirëpo ky Ligj nuk vlen për Kumanovën edhe pse paralelet e të gjitha drejtimeve kanë numër shumë më të madh paralelesh se sa pragu i lejuar me Ligj.
Kështu numri i paraleleve të mesme të teknikës në gjuhën shqipe është 34, numri i paraleleve gjimnaz 32 në Kumanovë dhe 15 në shkollën e disperzuar të Likovës, ndërsa 32 është numri i paraleleve të ekonomisë. Prej vitit shkollor 2001, kur për shkaqe sigurie nxënësit shqiptarë u larguan prej shkollave amë të Kumanovës, të cilat gravitojë në ambiente të mbipopulluara me serbë dhe maqedonas, arsimi i mesëm mësohet në objekte të ndara. Me të hollat për mirëmbajtjen e shkollave, si para decentralizmit ashtu edhe tani, manipulojnë drejtorët maqedonas. Të dëmtuar në këtë aspekt janë shqiptarët, sepse nëse në bllok dotacionet përkatëse (që MASH ua lëshon shkollave përmes komunave) formula për ndarjen e mjeteve bazohet në numrin e nxënësve, komunat i shpërndajnë sipas një formule tjetër. Jo sipas numrit të nxënësve, por sipas numrit të paraleleve.
E kur jemi te Kumanova, maqedonasit janë me numër më të madh sa u takon paraleleve, por me më pak numër sa u takon nxënësve. Ata formojnë paralele me nga 20 nxënës në klasë, kurse shqiptarët me nga 38 e 40 nxënës, në disa raste.