Xhelal NEZIRI
Shkup, 8 mars - Ambasadori i OSBE-së në Shkup, Hose Luis Hererro, i tha të hënën gazetës "Koha" se incidentet e sulmeve fizike, si ai që ndodhi ndaj 11-vjeçarit shqiptar në sheshin e Shkupit, dobësojnë marrëdhëniet ndëretnike mes komuniteteve dhe të njëjtët janë të pajustifikueshme.
"I bashkëngjitem dënimit të incidentit nga ana e liderëve të forcave politike dhe shpresoj se përgjegjësit për këtë do të mbajnë llogari. Këto lloje të incidenteve nuk mund të justifikohen. Ato dobësojnë marrëdhëniet e mira mes komuniteteve, posaçërisht mes atyre të cilët do të ndërtojnë të ardhmen. Shpresoj që ky incident të jetë i izoluar dhe situata të ngjashme të mos ndodhin sërish", tha ambasadori Hererro. Nga ana tjetër, incidentet e njëpasnjëshme të shkaktuara në mënyrë të drejtpërdrejtë apo të tërthortë nga politika shtetërore, vlerësohet të kenë përkeqësuar marrëdhëniet ndëretnike deri në kufirin e konfliktit ndëretnik. Rrahja e 11-vjeçarit shqiptar nga ana e tifozëve të klubit futbollistik të Vardarit, të quajtur "Komitë", ka hapur debatin nëse këto incidente dhe projektet qeveritare që provokojnë shqiptarët, janë të orkestruara dhe kanë një qëllim: ndarjen e Maqedonisë. Jeton Shasivari, profesor në UEJL, tha se sulmet fizike ndaj shqiptarëve janë sistematike që plotësojnë politikën shtetërore për getoizimin e shqiptarëve.
"Nga vetë fakti se sulmet e tilla janë shpeshtuar, me ç'rast dukshëm mungojnë masat preventive dhe represive të organeve të rendit, krijohet bindja se bëhet fjalë për një dhunë sistematike ndaj shqiptarëve të Shkupit. Kjo dhunë ka për qëllim futjen e frikës dhe pasigurisë te shqiptarët si dhe promovimin e enklavave monoetnike, të cilës i shërben edhe politika shtetërore", theksoi Shasivari. Procesi i përkeqësimit të ambientit ndëretnik në vend vlerësohet të ketë filluar që nga viti 2006, kur kryeministri Nikolla Gruevski bisedonte paralelisht me partitë shqiptare BDI dhe PDSH për formimin e koalicionit qeverisës. Tendenca e tij për uljen e pazarit politik të shqiptarëve vazhdoi me projektet e njëpasnjëshme qeverisëse që kanë cenuar seriozisht bashkëjetesën në vend. Gjatë pushtetit të Gruevskit ndodhi promovimi i Enciklopedisë fyese për shqiptarët, imponimi i maqedonishtes që nga klasa e parë, projekti "Shkupi 2014", tentimi për vënien e vizave për qytetarët e Shqipërisë dhe Kosovës, refuzimi i njohjes së Kosovës dhe vendosjes së marrëdhënieve diplomatike, mosmarrja e masave ligjore kundër "Komitëve" që sulmuan banorët shqiptarë të lagjes "Nerez" të Shkupit, bllokimi i Komitetit për marrëdhënie ndërmjet bashkësive etnike dhe tendencat për zhbërjen e tij dhe "ngufatja" e frymës së Marrëveshjes së Ohrit, e cila parasheh konsensus ndëretnik për çështjet e "nxehta".
"Marrëdhëniet ndëretnike në Maqedoni janë në kufirin e konfliktit ndëretnik", thuhet në raportin e Qendrës për Tolerancë Ndëretnike dhe Refugjatë (QTNR), pas anketës së zhvilluar në shkurt të këtij viti. Sipas rezultateve të anketës, 74 për qind e qytetarëve vlerësojnë se jotoleranca ndëretnike është në rritje, kurse 26 për qind vlerësojnë se ajo nuk ekziston. Shkak për marrëdhëniet e përkeqësuara ndëretnike, afër 76 për qind e qytetarëve janë shprehur se nuk janë të kënaqur nga raportet me njerëzit e bashkësive tjera etnike. Organizatat ndërkombëtare në Shkup shprehen të shqetësuar nga niveli i përkeqësimit të raporteve ndërmjet bashkësive më të mëdha etnike. UNDP-ja, UNICEF-i dhe UNESKO-ja, në bashkëpunim me Sekretariatin për implementimin e Marrëveshjes së Ohrit, kanë filluar projektin për përmirësimin e raporteve ndëretnike dhe rritjen e bashkëpunimit midis bashkësive. Qëllimi kryesor i projektit, i cili është mbështetur nga Ambasada e Spanjës, është forcimi i dialogut midis bashkësive etnike me qëllim të rritjes së mirëbesimit, gjë që do të garantonte një shoqëri të qetë dhe stabile. Analistët vlerësojnë se përderisa Gruevski bazon rejtingun e tij dhe të VMRO-DPMNE-së në politikën anti-shqiptare, projektet për afrimin e bashkësive etnike kanë shumë pak gjasa te kenë sukses. Për të përmirësuar këtë gjendje, analistët sugjerojnë gjetjen e formave që projektet që prekin bashkësitë etnike të kalojnë me konsensus që në qeveri, që më pastaj të futen në filtrin e Komitetit të Badinterit.