Dr. Fatmir HASANI
Këto ditë edhe njëherë është aktualizuar çështja e vendosjes në një ligj të ish-pjesëtarëve të Ushtrisë Çlirimtare Kombëtare (UÇK), ose thënë më saktë ajo që me ligj i është dedikuar, tashmë e sa kohë "branitellave" (sqarim: anëtarët e forcave të sigurisë maqedonase), as më pak e as më shumë, pra e njëjta gjë të vlejë edhe për pjesëtaret e ish-Ushtrisë Çlirimtare Kombëtare. Përligjja edhe e kësaj kategorie pjesëmarrësish dhe të prekurish nga lufta e vitit 2001, do të kontribuonte, në rend të parë, në ndreqjen e gabimit të bërë në kohë (kur u miratua Ligji mbi të drejtat e veçanta të anëtarëve të forcave të sigurisë maqedonase dhe pjesëtarëve të familjeve të tyre, i vitit 2002), por edhe i arritjes së një ekuilibri të qëndrueshëm ndëretnik. Derisa gjithçka është bërë në të kaluarën, në mënyrë që të lehtësohej zbatimi i efektshëm i Ligjit mbi të drejtat e veçanta të anëtarëve të forcave të sigurisë maqedonase dhe pjesëtarëve të familjeve të tyre, madje edhe përmes angazhimeve të ndryshme të qeverisë, duke miratuar edhe amendamente që rirregullojnë çështje të caktuara në lidhje me kushtet dhe mënyrën e ushtrimit të kësaj të drejte, për pjesëtarët e ish-UÇK-së gjithçka kishte mbetur brenda kuadrit fjalëzhurmues, pa dhënë ndonjë efekt konkret. Tashmë, një pyetje që më së shpeshti bëhet ndër ata që ishin pjesë e pandarë e luftës së vitit 2001 është: A ka ligj, apo bëhet diçka fikse, diçka që ka afat skadimi? Pra, pyetja është se për sa kohë do të vlejë kompensimi për familjet e forcave të UÇK-së, kur kemi parasysh faktin se forcat e sigurisë maqedonase deri më tani janë shpërblyer ligjërisht edhe me një shumë prej 40 rrogave mesatare dhe gjithçka tjetër, duke u realizuar nga viti 2002, dmth nga data e hyrjes në fuqi të ligjit për "branitellat". Gjithashtu, ligji ishte po ai që këtyre të fundit, ua rregulloi edhe mënyrën e përcaktimit të shumës së pensionit familjar për bashkëshortin, fëmijët dhe prindin e vdekur - anëtar i forcës së sigurisë maqedonase. Në fakt, edhe pse është kërkuar ligj i veçantë për pjesëtarët e UÇK-së, sipas asaj që tashmë është bërë publike, kryeministri aktual maqedonas, Gruevski, nuk do të lëshojë pe. Madje, ai është i prerë kur thotë se nuk e pranon këtë ide dhe se sipas tij, problemet e tyre (e ka fjalën për pjesëtarët e ish-UÇK-së), mund të zgjidhen vetëm nëpërmjet ligjeve ekzistuese dhe asgjë më shumë! Pikë. Ai, gjithashtu lë të kuptohet se çdo gjë tjetër "është spekulim, mospërputhje dhe e papranueshme". Por, cilat janë ato ligje ekzistuese, nëse jo me ligj të veçantë? Përse sipas ligjit aktual mbi të drejtat e veçanta të forcave maqedonase të sigurisë, pjesëtarët e UÇK-së nuk mund t'i marrin pensionet dhe t'i shfrytëzojnë beneficionet e tyre? Zgjidhja e problemit të pjesëtarëve të UÇK-së nga ligjet ekzistuese, pa u përfshirë në ligjin mbi të drejtat e veçanta të forcave të sigurisë maqedonase, tashmë shihet qartë se është e pamundur. Kjo çështje kaq madhore nuk mund të zgjidhet me një pako sociale, të cilës, mund t'i skadojë afati sa herë që të dëshirojë pushteti. Kjo zgjidhje gjysmake do të kontribuonte që edhe më tej Maqedonia të mbetej një vend ku papenguar nga askush do të mund të banonte pabarazia! Premtimet edhe njëherë janë dhënë se deri në fund të vitit do të ketë një zgjidhje. Jozyrtarisht, është e ditur se më shumë se 300 familje të të vrarëve dhe invalidëve nga radhët e UÇK-së në luftën e vitit 2001, presin që t'u 'gëzohen privilegjeve të Ligjit të UÇK-së nëse ai do të bëhej si i tillë. Por, habit fakti se pse ende nuk jepen shpjegime se ç'përmban projekt-ligji për UÇK-në, apo edhe sa kohë do të duhej mbajtur këtë në heshtje? Nëse ende nuk është ndërmarrë asnjë gjë për përpilimin e këtij ligji, atëherë e shoh të udhës që të jap një sugjerim. Të paktën, sugjerimi im do të lehtësonte punën e përpiluesve të ligjit. Kjo do të arrihej duke u shërbyer me një projektligj të kohës kur unë, në një bashkërendim kolegësh, përgatitëm një draft-ligji, i cili mund të shërbejë si pikënisje e mirë për bërjen e një ligji cilësor për UÇK-në. Prandaj, nëse do të shpaloseshin arkivat e Kuvendit të Maqedonisë, atëherë lehtë do të gjendej propozimligji i datës 05.12.2003, me nr. 6201/1, i cili parasheh që gjithkund pas fjalës "pjesëtarët e forcave të sigurisë" të përfshihen edhe "ish-pjesëtarët e UÇK-së". Gjithashtu, me këtë rast, vlen të theksohet neni 7 i këtij propozimligji, i cili në vete ngërthen disa pika kryesore për të cilat në kohë kemi menduar se janë tepër imediate si:

- shfrytëzimi i shërbimeve mjekësore falas,
- punësimi,
- çështja e banimit,
- kompensimi financiar,
- e drejta në shkollim pa pagesë në të gjitha nivelet, pensioni familjar etj.

Pra, vetëm miratimi i një ligji të veçantë do të zgjidhte njëherë e përgjithmonë çështjen e pjesëtarëve të ish-UÇK-së dhe të familjeve të tyre, në të kundërtën, çdo gjë tjetër, qoftë edhe refreni i shumëpërsëritur përmes "paketës sociale", apo "ligjeve në fuqi", do të denigronte dinjitetin e të rënëve në luftën e lavdishme të UÇK-së, invalidëve dhe familjeve të tyre. Marrë edhe nga aspekti më human, e dimë se të gjithë kanë nevojë për përkrahje financiare, të sapolindurit me aftësi të kufizuara, invalidët e punës, të invalidizuarit në aksidente, gjeneralët etj, por mbi të gjitha ndërgjegjja thërret që këtë obligim ta përmbushim ndaj invalidëve të luftës, të cilët ishin të gatshëm të flijojnë edhe më sublimen për të sotmen. Dhe, krejt në fund. Kjo, duhet bërë, ngase është e domosdoshme dhe si e tillë buron edhe nga aneksi C i Marrëveshjes së Ohrit që parashikon masa për ndërtimin e mirëbesimit. Dhe, mu nga ky kapitull buron edhe ligji për amnisti dhe për risocializim e integrim (rregullimi i statusit) të ish-pjesëtarëve në luftën e vitit 2001.

Autori është ish-deputet i Parlamentit të Maqedonisë